At procul extremis terrarum Caesar in orisMartem saevus agit, non multa caede nocentem,Maxima sed fati ducibus momenta daturum.Iure pari rector castris Afranius illisAc Petreius erat: concordia duxit in aequasImperium commune vices, tutelaque valliPervigil alterno paret custodia signo.His praeter Latias acies erat impiger Astur,Vettonesque leves, profugique a gente vetustaGallorum Celtae, miscentes nomen Iberis.Colle tumet modico, lenique excrevit in altumPingue solum tumulo: super hunc fundata vetustaSurgit Ilerda manu: placidis praelabitur undisHesperios inter Sicoris non ultimus amnes;Saxeus ingenti quem pons amplectitur arcu,Hibernas passurus aquas. At proxima rupesSigna tenet Magni: nec Caesar colle minoreCastra levat: medius dirimit tentoria gurges.Explicat hinc tellus campos effusa patentes,Vix oculo prendente modum, camposque coerces,Cinga rapax, vetitus fluctus et litora cursuOceani pepulisse tuo: nam gurgite mixto,Qui praestat terris, aufert tibi nomen Iberus.Prima dies belli cessavit Marte cruento,Spectandasque ducum vires numerosaque signaExposuit. Piguit sceleris; pudor arma furentumContinuit; patriaeque et ruptis legibus unumDonavere diem. Prono tunc Caesar OlympoIn noctem subita circumdedit agmina fossa,Dum primae perstant acies, hostemque fefellit,Et prope consertis obduxit castra maniplis.Luce nova collem subito conscendere cursu,Qui medius tutam castris dirimebat Ilerdam,Imperat. Huc hostem pariter terrorque pudorqueImpulit; et rapto tumulum prior agmine cepit.His virtus ferrumque locum promittit: at illisIpse locus. Miles rupes oneratus in altasNititur: adversoque acies in monte supinaHaeret, et in tergum casura, umbone sequentisErigitur. Nulli telum vibrare vacabat,